Στερεωτικές εργασίες στον αρχαιολογικό χώρο ξεκινούν ήδη από το 1988 αλλά οι εντατικές εργασίες αναστήλωσης των μνημείων της αρχαίας Μεσσήνης που είχε φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη από τον αείμνηστο καθηγητή Πέτρο Θέμελη, διευθυντή του έργου της Μεσσήνης (1986-2023) και την ομάδα του, πραγματοποιούνται από το 2000 και μετά, χάρη στη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών κοινοτικών προγραμμάτων (ΕΣΠΑ) αλλά και χάρη στις ιδιωτικές χορηγίες (ΕΜΑΣ). Μαζί με τις αναστηλώσεις έγιναν και εξακολουθούν να γίνονται εργασίες διαμόρφωσης γύρω από τα μνημεία και στον χώρο γενικότερα. Οι αναστηλώσεις των μνημείων στηρίχθηκαν σε εγκεκριμένες μελέτες κάνοντας χρήση του αυθεντικού, αρχαίου υλικού κατά το πλείστο. Νέο υλικό χρησιμοποιήθηκε σε ένα μικρό ποσοστό (κυρίως για λόγους στατικότητας) και με τέτοιο τρόπο ώστε αφενός να ενσωματώνεται πλήρως στο μνημείο αφετέρου να είναι διακριτό από το αρχαίο.
Όλα αυτά τα χρόνια (2000-2023) συντελέστηκαν εργασίες αποκατάστασης και διαμόρφωσης σε όλα σχεδόν τα μνημεία του χώρου (στην αγορά της πόλης με τα δημόσια και ιερά μνημεία της, στη βόρεια στοά της Αγοράς, στο συγκρότημα του Ασκληπιείου, στις ρωμαϊκές βίλες της αρχαίας πόλης, στο Ιεροθύσιο, στα ιερά κορυφής Λιμνάτιδος και ιερό Ειλειθυίας και Κουρητών (σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες ταυτίστηκε με το Ιερό της Δήμητρας), καθώς και εργασίες αναστήλωσης σχεδόν πλήρους αποκατάστασης σε ένα πολύ μεγάλο μέρος των μνημείων του αρχαιολογικού χώρου: στο Θέατρο, στην Κρήνη Αρσινόη, στο Πρόπυλο του Γυμνασίου, στη δυτική στοά του Γυμνασίου, στις στοές του σταδίου και στο κοίλο, στην Παλαίστρα, στα ταφικά μνημεία Κ3 και Μαυσωλείο των Σαιθιδών καθώς και στην Αρκαδική Πύλη (βραβείο Europa Nostra).
Στο πλαίσιο διαμόρφωσης και ανάδειξης του αρχαιολογικού χώρου, δημιουργήθηκαν επίσης, προσβάσεις, στέγαστρα για στάση και θέα προς τα αρχαία μνημεία ενώ τοποθετήθηκαν ενημερωτικές πινακίδες σε όλα τα μνημεία. Ο αρχαιολογικός χώρος περιφράχθηκε και κατασκευάστηκε στην είσοδο του χώρου εκδοτήριο και αναψυκτήριο. Παράλληλα με τα παραπάνω, μέσω της ΕΜΑΣ εξακολουθούν μέχρι σήμερα να γίνονται αγορές κτημάτων εντός του χώρου των τειχών, απαραίτητες για την ολοκλήρωση του ανασκαφικού έργου και την ανάπλαση του χώρου, δημοσιεύσεις και εκδόσεις βιβλίων, διαλέξεις και ξεναγήσεις προβάλλοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το αρχαιολογικό και αναστηλωτικό έργο.
Επιγραμματική αναφορά στις μελέτες και στα έργα συντήρησης, στερέωσης και αναστήλωσης που έχουν συντελεστεί από τον διευθυντή του ανασκαφικού και αναστηλωτικού έργου της Μεσσήνης καθηγητή Πέτρου Θέμελη και της ομάδας του (1986-2023).
1. Στερέωση της Πυλίδας του Θεάτρου, Aθανάσιος Nακάσης, Kαίτη Tογανίδου και Xρ. Σταματοπούλου, 1988
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: YΠΠO/ANAΣT/A/41/3973
Ημερομηνία Έγκρισης: 21.1.1988
Χρονολογία Εκτέλεσης: 1989
2. Κατασκευή στραγγιστήριας και συλλεκτήριας τάφρου και αποχετευτικού στραγγιστικού αγωγού προκειμένου να μη διέρχονται ύδατα από τον αρχαιολογικό χώρο Μεσσήνης
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΑΝΑΣΤΗΛ/Λ/169/13567, Ημερομηνία Έγκρισης: 28.03.1989
Χρονολογία Εκτέλεσης: 1990 – 1992
3. Μελέτη μερικής αποκαταστάσεως Ωδείου Αρχαίας Μεσσήνης, Μπίρταχας Παναγιώτης, Αρχιτέκτων Μηχανικός
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: 471/31613
Ημερομηνία Έγκρισης: 9.7.1991
Χρονολογία Εκτέλεσης: 1997 – 1999
4. Μελέτη στερέωσης του πετρώματος των λίθων της Μεσσήνης, Δρ. Μ. Αρβανιτάκης και Συνεργάτες
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/581/41018
Ημερομηνία Έγκρισης: 25.9.1991
5. Μελέτη αναστήλωσης της Β.Δ. γωνίας του Ωδείου στο συγκρότημα του Ασκληπιείου της Αρχαίας Μεσσήνης, Μπίρταχας Παναγιώτης, Αρχιτέκτων Μηχανικός
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/164/13028
Ημερομηνία Έγκρισης: 15.3.1995
Χρονολογία Εκτέλεσης: 1998 – 2002
6. Μελέτη αποκατάστασης-αναστήλωσης Αρκαδικής Πύλης και συναφούς τείχους αρχαίας Μεσσήνης. Eλένη-Άννα Xλέπα και Kώστας Παπαντωνόπουλος, 2000
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/1652/66419
Ημερομηνία Έγκρισης: 18.12.2000
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2003 – 2008
7. Αναστηλωτικό Πρόγραμμα αποκατάστασης του Σταδίου της Αρχαίας Μεσσήνης και των Στοών
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/1727/58238
Ημερομηνία Έγκρισης: 30 Οκτωβρίου 2001
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2003 – 2009
8. Μελέτη αποκατάστασης του Σταδίου της Αρχαίας Μεσσήνης και των στοών του
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/696/32253
Ημερομηνία Έγκρισης: 9.6.2003
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2004 – 2009
9. Στατική μελέτη αναστήλωσης του Ηρώου – Μαυσωλείου των Σαιθιδών, Κώστας Ζάμπας, Πολιτικός Μηχανικός. Επίσης συνεργάστηκαν: Γεράσιμος Θωμάς (MSc Πολιτικός Μηχανικός, ΕΜΠ) για την επί τόπου τεκμηρίωση και τις αρχικές σχεδιάσεις, Ειρήνη Δουδούμη και Ευστράτιος Παυλίδης (Αρχιτέκτονες Μηχανικοί) για τις τελικές σχεδιάσεις, Μάιος 2003
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΔ/ΔΑΑΜ/2217/57338
Ημερομηνία Έγκρισης: 23.10.2003
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2004 – 2009
10. Μελέτη διαμόρφωσης προσπελάσεων και υπαίθρου προ του αρχαιολογικού χώρου
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΓΔΑΠΚ/ΑΡΧ/Α1/Φ7/16246/1124,
Ημερομηνία Έγκρισης: 08/2004
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2004 – 2011
11. Μελέτη αναστήλωσης του ταφικού μνημείου Κ3 της Αρχαίας Μεσσήνης.
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/311/23941
Ημερομηνία Έγκρισης: 14.03.2006
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2007 – 2015
12. Κατασκευή προστατευτικού στεγάστρου στην αίθουσα μαρμαροθετημάτων στον αρχαιολογικό χώρο, 2008
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/Λ.Μ.Μ.Π.Κ/504/26392
Ημερομηνία Έγκρισης: 11.03.2008
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2009 – 2010
13. Μελέτη στερέωσης & μερικής αποκατάστασης θεάτρου Αρχαίας Μεσσήνης
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟ/ΔΑΑΜ/421/23525
Ημερομηνία Έγκρισης: 15.09.2009
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2009 – 2012
14. Μελέτη αναστήλωσης των αναλημματικών τοίχων των παρόδων του Θεάτρου της αρχαίας Μεσσήνης, Αποστόλου Νίκη και Μπέλιου Φωτεινή, Αρχιτέκτονες Μηχανικοί
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΤ/ΔΑΑΜ/1704/74906
Ημερομηνία Έγκρισης: 29.08.2010
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2010 – 2012
15. Μελέτη αναστήλωσης ΒΑ γωνίας του Γυμνασίου της Αρχαίας Μεσσήνης
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΤ/ΔΑΑΜ/1705/74910
Ημερομηνία Έγκρισης: 29.08.2010
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2011 – 2013
16. Μελέτη αναστήλωσης Ιερού 10 στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Μεσσήνης.
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΤ/ΔΑΑΜ/1730/76048
Ημερομηνία Έγκρισης: 19.10.2010
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2011 – 2016
17. Στερέωση Πύργου 18 (40)
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΤ/ΔΑΑΜ/2257/108286, Ημερομηνία Έγκρισης: 22.11.2010
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2011 – 2016
18. Μελέτη αναστήλωσης τμημάτων του κοίλου του θεάτρου της Αρχαίας Μεσσήνης
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΤ/ΔΑΑΜ/113/8948
Ημερομηνία Έγκρισης: 14.03.2011
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2011 – 2012
19. Μελέτη συντήρησης και αποκατάστασης της βόρειας στοάς στην αγορά της Αρχαίας Μεσσήνης, Περιφέρειας Πελοποννήσου
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΤ/ΣΥΝΤ/Φ81/3798/88620
Ημερομηνία Έγκρισης: 20.09.2011
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2012 – 2016
20. Κατασκευή δαπέδου στο ρωμαϊκό προσκήνιο (Pulpitum) του θεάτρου της Αρχαίας Μεσσήνης, Μελέτη: Νίκη Αποστόλου, Αρχ. Μηχανικός, Φωτεινή Μπέλλιου, Αρχ. Μηχανικός, Βασίλης Κασίμης, Πολ Μηχανικός
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΤ/ΔΑΑΜ/857/58156
Ημερομηνία Έγκρισης: 19.06.2012
Δεν εκτελέστηκε
21. Ορυκτολογική – Πετρογραφική Μελέτη προσκομισθέντος δείγματος, Διεύθυνση Ορυκτολογίας – Πετρολογίας
Αίτηση/Α.Π. ΙΓΜΕ 3437/21-12-2012 /
Αριθμός πρωτοκόλλου. 3437, Αθήνα 10/01/13
22. Μελέτη τμηματικής στέγασης ανατολικής και βόρειας στοάς στη ΒΑ γωνία Γυμνασίου αρχαίας Μεσσήνης, Δήμου Μεσσήνης, Περιφέρεια Πελοποννήσου. Θεμιστοκλής Μπιλής, Αρχιτέκτονας Μηχανικός, Ημερομηνία υποβολής: 9.11.2013
Λόγοι στέγασης της ΒΑ γωνίας του Γυμνασίου της αρχαίας Μεσσήνης με αυτοφερόμενα μεταλλικά στοιχεία: (1) θα προστατευθούν τόσο οι κιονοστοιχίες όσο και οι τοίχοι των στοών στο σημείο επαφής τους στη ΒΑ γωνία του Γυμνασίου, όπου διατηρούνται σε ικανό ύψος & (2) θα αποτελέσει ιδανικό περιβάλλον στέγασης και έκθεσης λίθινων αρχιτεκτονικών μελών και επιγραφών που έχουν έλθει στο φως στο Γυμνάσιο, καθώς επίσης και σημείο ενημέρωσης των επισκεπτών, προστατευμένο από δυσμενείς καιρικές συνθήκες καύσωνα και βροχής.
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΑΜ/ΤΜΚΕΜ/47006/5754/425/90
Ημερομηνία Έγκρισης: 21.03.2014
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2015 – 2021
23. Μελέτη αποκατάστασης και αναστήλωσης της δυτικής δωρικής στοάς της Αγοράς στην Αρχαία Μεσσήνη, Φωτεινή Μπέλλιου Αρχ. Μηχανικός και Γιώργος Νίνος, Αρχ. Μηχανικός
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΠΚ/ΔΙΠΚΑ/ΤΠΚΧΜΑΕ/Φ8/230370/135380/11559/3367
Ημερομηνία Έγκρισης: 30.11.2015
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2016 – 2019
24. Μελέτη αναστήλωσης δυτικής στοάς Γυμνασίου, Θεμιστοκλής Μπιλής Αρχιτέκτων Μηχανικός & Μαρία Μαγνήσαλη Αρχιτέκτων Μηχανικός, 2015
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΑΜ/ΤΜΑΜ-260785/22580/1703/535
Ημερομηνία Έγκρισης: 31.08.2016
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2017 – 2021
25. Μελέτη ηλεκτροφωτισμού του προς στέγαση τμήματος της βόρεια και ανατολικής στοάς του Γυμνασίου της Αρχαίας Μεσσήνης.
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκριση: ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΑΜ/ΤΜΑΜ/314536/30376/1368/466
Ημερομηνία Έγκρισης: 25.09.2017
Υπό εκτέλεση
26. Γεωτεχνική Μελέτη της Δυτικής Στοάς του Γυμνασίου της Αρχαίας Μεσσήνης, ΈΔΑΦΟΣ Α.Ε., 2017 – 2018.
Αριθμός Πρωτοκόλλου Έγκρισης: ΥΠΠΟΑ/ΓΔΑΜΤΕ/ΔΑΑΜ/ΤΜΑΜ/120197/13053/465/187
Ημερομηνία Έγκρισης: 10.05.2018
Χρονολογία Εκτέλεσης: 2017
27. Προμελέτη ανάδειξης Ρωμαϊκών Θερμών Αρχαίας Μεσσήνης, Θεμιστοκλής Μπιλής Αρχιτέκτων Μηχανικός & Μαρία Μαγνήσαλη Αρχιτέκτων Μηχανικός, 2025-2026
Αρ. πρωτ. Έγκρισης από το ΚΑΣ: 19336/17-01-2026
